Rượu vang và bia thủ công Malta: nhà sản xuất địa phương nên biết

Malta nhỏ nhưng có ngành rượu vang đáng khám phá, với hai giống nho bản địa là Ġellewża (đỏ) và Girgentina (trắng), bên cạnh các giống quốc tế trồng trên đất đá vôi nắng gió. Về bia, Cisk của nhà máy Farsons là cái tên quen thuộc nhất, nhưng những năm gần đây các xưởng bia thủ công nhỏ đã xuất hiện ở cả Malta và Gozo. Bài này giúp bạn biết nên gọi gì ở nhà hàng, đi đâu để nếm thử và mua gì làm quà.

Đôi nét về vang Malta

Người Malta làm rượu từ thời cổ đại, nhưng ngành vang hiện đại chỉ thực sự phát triển từ cuối thế kỷ 20, khi các nhà sản xuất đầu tư vào vườn nho và thiết bị. Trước đó, phần lớn nho được trồng nhỏ lẻ, nhiều nhà làm vang dùng cả nho nhập từ Ý. Từ năm 2007, Malta áp dụng hệ thống chỉ dẫn địa lý theo chuẩn EU: DOK (Denominazzjoni ta' Oriġini Kontrollata) cho Malta và Gozo, và IĠT cho vang vùng rộng hơn. Nhãn DOK cho bạn biết nho được trồng ở đâu trên quần đảo.

Khí hậu và đất

Mùa hè nóng khô, gió biển mang muối, đất đá vôi mỏng giữ nước kém. Nho chín sớm, vang thường có độ cồn khá, vị trái cây chín. Gozo mát hơn một chút, đất có phần sét nhiều hơn, được nhiều người cho là cho vang có độ tươi tốt hơn.

Giống nho nên biết

Lời khuyên: ít nhất hãy thử một ly Girgentina với cá và một ly vang có Ġellewża, vì đây là hương vị bạn khó tìm ở nơi khác.

Những nhà làm vang tiêu biểu

Ngành vang Malta có vài nhà sản xuất lớn và nhiều nhà nhỏ theo kiểu gia đình. Một số tên quen thuộc trên thực đơn nhà hàng:

• Marsovin: một trong những nhà làm vang lâu đời, có hầm rượu lịch sử và dòng vang từ nhiều vùng trên đảo.
• Emmanuel Delicata: nhà vang có trụ sở gần cảng Grand Harbour, sản xuất nhiều dòng từ phổ thông đến cao cấp, có vang Gozo.
• Meridiana: nằm gần Ta' Qali, tập trung vào vang từ giống quốc tế trồng tại vườn riêng.
• Ta' Mena: nông trại ở Gozo, làm vang, dầu ô liu và nông sản.

Ngoài ra còn nhiều nhà vang boutique và nông trại nhỏ trên Gozo. Do tình hình kinh doanh thay đổi, hãy kiểm tra trang của từng nhà về lịch tour và nếm thử trước khi đến.

Bia ở Malta: từ Cisk đến bia thủ công

Farsons và Cisk

Nhà máy Simonds Farsons Cisk ở Mrieħel là tên tuổi lớn nhất của ngành bia Malta. Cisk Lager là bia lager vàng nhạt có mặt ở mọi quán bar, còn Hopleaf và Blue Label là các dòng bia kiểu Anh mang dấu ấn thời thuộc địa. Farsons cũng sản xuất Kinnie, nước ngọt cam đắng mà nhiều người coi là "đồ uống quốc gia" không cồn.

Làn sóng bia thủ công

Từ những năm 2010, bia thủ công xuất hiện ở Malta với các xưởng nhỏ làm IPA, stout, bia lúa mì và bia theo mùa, đôi khi dùng nguyên liệu địa phương như mật ong, vỏ cam, carob. Lord Chambray ở Gozo là một trong những xưởng bia thủ công đi đầu. Các quán bia thủ công tập trung ở Valletta, Sliema, Gżira; một số festa và chợ cuối tuần cũng có quầy bia địa phương.

Đi tour nếm thử: cách lên kế hoạch

1. Đặt trước: hầu hết nhà vang chỉ đón khách theo lịch hẹn, đặc biệt nhóm nhỏ.
2. Chọn mùa: mùa thu hoạch nho khoảng tháng 8–9, vườn nho nhộn nhịp nhưng nóng. Mùa xuân xanh mát, dễ chịu hơn để đi bộ trong vườn.
3. Di chuyển: nhiều vườn nho ở nông thôn, xe buýt ít; đi tour có xe đưa đón hoặc gọi xe. Tuyệt đối không tự lái sau khi nếm thử.
4. Kết hợp: vườn nho ở Gozo đi được trong ngày cùng các điểm tham quan khác; xem thêm cẩm nang du lịch Gozo.

Gọi vang và bia thế nào cho hợp món

• Cá nướng, aljotta, hải sản: Girgentina hoặc vang hồng Ġellewża ướp lạnh.
• Thỏ hầm, bragioli: vang đỏ Malta thân vừa, hoặc Syrah địa phương.
• Pastizzi, ftira: một chai Cisk lạnh hoặc Kinnie.
• Bánh ngọt: vang ngọt hoặc rượu mùi địa phương làm từ xương rồng lê (bajtra), cam, thì là.

Danh sách món để kết hợp có trong bài 20 món truyền thống Malta. Nếu bạn thích lang thang quán bar để thử nhiều loại bia, khu Valletta và Sliema có nhiều lựa chọn; xem thêm bài cuộc sống về đêm ở Malta.

Mua làm quà và mang về Việt Nam

Siêu thị và cửa hàng rượu ở Malta bán vang địa phương với giá thường mềm hơn vang nhập khẩu. Một chai DOK từ Gozo hoặc vang Ġellewża là món quà ít người ở Việt Nam từng thử. Khi mang về, hãy kiểm tra quy định hành lý của hãng bay và tiêu chuẩn miễn thuế đồ uống có cồn khi nhập cảnh Việt Nam; bọc chai kỹ trong hành lý ký gửi.

So sánh với văn hóa đồ uống ở châu Á

Người quen bia thủ công và cocktail ở Thái Lan sẽ thấy Malta có cảnh bia thủ công nhỏ hơn, nhưng bù lại là vang địa phương giá phải chăng và gắn với đồ ăn. Người Malta uống chủ yếu trong bữa ăn và trong lễ hội, ít có văn hóa nhậu kéo dài như ở nhiều nước châu Á.